Liwiec - początki rzeki
Zaczęło się przed tysiącami lat. Wody z topniejących lodowców musiały znaleźć ujście. Płynął Pra-Bug w swej Pra-dolinie - o wiele szerszej niż dzisiejsza dolina rzeki. Spływająca woda żłobiła w warstwach podlodowcowych nową drogę. Szereg dodatkowych czynników takich jak np. ukształtowanie terenu, głębokość naturalnych wód gruntowych pomagała, aby dokładnie w tym miejscu i wymiarze narodziła się dolina nowej rzeki - Liwca, który będzie niósł swe wody do Bugu, stanowiąc tym samym jeden z największych jego dopływów.
Jęzor lodowca zanikał, dolina rzeczna pozostała. Płynąca woda przez wieki kształtowała najbliższy krajobraz. Wezbrania, opadanie poziomu wody, skutki meandrów można podziwiać dziś pod postacią rozciągających się na kilkadziesiąt metrów terasów. Wynikiem działalności rzeki są również występujące starorzecza. W niektórych woda wysycha sezonowo, bądź wyparowała całkowicie. Wskutek prac melioracyjnych warunki hydrologiczne zmieniły się na tyle, że nie ma skąd napłynąć ponownie. Inne znowu wypełnione są wodą przez cały rok, tworząc nowe środowiska do życia całej różnorodności organizmów.
Liwiec bierze początek w zabagnionej niecce będącej porawdopodobnie (jak to już wyżej nadmieniłem) dawnym jęzorem lodowca.
Często wzdłuż swego biegu wykorzystuje rozległe niecki wytopiskowe po bryłach martwego lodu. Podłoże rzeki jest bardzo zróżnicowane: piaszczyste, żwirowe, gliniaste i zamulone - a wszystko w zależności od warstw podłoża po którym toczy swe wody, oraz od odległości od źródeł. Daje tu o sobie znać akumulacyjna działalność rzeki.
Wielokrotnie podejmowano próby regulacji. Na szczęście zmian dokonano jedynie w górnym i częściowo w środkowym jej biegu.
Walory przyrodnicze Liwca w Urlach, choć nie tylko...
Lokalnie i w wielu miejscach postępuje wtórne zabagnienie. Można zaobserwować dynamiczną regenerację roślinności naturalnej. Czynnikiem, który stymuluje te procesy naturalnej odnowy jest zaprzestanie użytkowania okolicznych terenów, oraz działalność bobrów. Duże znaczenie dla biocenozy Doliny Liwca mają stawy rybne, występujące w górnym i środkowym biegu rzeki. Teren Ostoi Nadliwieckiej stanowi ważny element w układance pozostałych, dookólnych obszarów Natura 2000. Jest on łącznikiem i uzupełnieniem złożonej sieci obszarów, do których należą Dolina Bugu, Dolina Kostrzynia, Lasy Łukowskie. Jak to w przyrodzie bywa - mamy tu do czynienia z relacją zwrotną - poprzez łączność Doliny Bugu z Puszczą Białowieską (przez Puszczę Mielnicką), widać rolę Ostoi Nadliwieckiej jako ważnego szlaku migracyjnego dla różnych gatunków - m. in. dla dużych gatunków ssaków.
Wraz z biegiem rzeki zmienia się charakter środowiska. Od lasów łęgowych olszowo-jesionowych do nadrzecznych łęgów wierzbowych poniżej Barchowa I Urli. Duże znaczenie mają zbiorowiska łąkowe o różnym charakterze organizacji roślinnej.
Tam gdzie przed laty osadzały się piaski niesione przez rzeki Pra-Bug i Liwiec, czyli w ich pra-dolinach i na ich obrzeżach, uformowały się wydmy. Pomagał w ich tworzeniu wiatr. Ich łukowaty kształt i ułożenie w stosunku do kierunków świata, są świadectwem przewagi wiatrów wiejących z kierunków zachodnich i płn-zachodnich. Teraz porastają je lasy sosnowe, a tam gdzie brak drzew - rozkwitają wrzosy i występują różne gatunki porostów i mchów.
Obszar Ostoi Nadliwieckiej stanowi jeden z największych na Mazowszu rejonów występowania brzozy niskiej - gatunku, który figuruje w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin. Jej populacja na odcinku Czepielin Golice liczy około 200 osobników. Również fauna jest reprezentatywna dla Mazowsza. W Dolinie króluje bóbr - a dzięki niemu, coraz częściej spotkać można też wydrę. Z zagrożonych przedstawicieli ichtiofauny spotkać można w Liwcu różankę i kozę. Istotnym jest także występowanie w rzece objętej ścisłą ochroną pijawki lekarskiej.
|
